|
|||||||||||
 |
|||||||||||
|
|||||||||||
| Het
oordeel over Pinochets rol in Chili zal door de geschiedenis worden bepaald.
De strijd om de eeuwigheid wordt op veel fronten gestreden. Een nieuw
schoolboek maakt de aanhangers van de voormalige dictator razend. Christian Antonio Galdames is achttien. Net als zijn twee schoolmaten met wie hij tussen de middag rondhangt op het Plaza de Armas heeft hij geen oordeel over ex-dictator Augusto Pinochet. 'Wij kunnen geen mening hebben want wij bestonden toen nog niet', zegt Christian. Maar de drie middelbare scholieren hebben hun eigen logica over goed en slecht. 'Eerst wilde hij een medisch onderzoek en daarna niet. Dat klopt toch niet', zegt de maat van Christian die zijn naam niet wil zeggen. En Christian: 'Er wordt heel veel slechts over hem gezegd. Maar ik denk dat er wel iets van waar is. Want alle lijken die ze nu vinden, waren verstopt. Dat doe je toch niet voor niets.' 'Hij heeft heel veel geld. Het enige dat telt in dit land is geld', zegt nummer drie. Daarom weet hij zeker dat als Pinochet in de gevangenis terechtkomt het maar 'voor heel even' is. Ze zitten op dezelfde privé-school. Over Pinochet en zijn zeventien jaar durende regime wordt nooit gesproken. Zelfs niet tijdens de geschiedenisles. De geschiedenis houdt op in 1970. Allende, de coup (in 1973) en het regime is in de ogen van veel leraren een ideologisch mijnenveld dat je beter kunt vermijden. Twee visies staan recht tegenover elkaar. In de ene is Pinochet de wrede dictator en de staatsgreep een bloedbad waarmee een democratisch gekozen (minderheids)bewind ten val werd gebracht. In de ander is de generaal een bevrijder. Hij verloste de Chilenen van chaos, stakingen, voedseltekorten en de tirannie van socialist Allende met zijn huurlingen uit Cuba. De slachtoffers zijn het gevolg van excessen. Het was namelijk een oorlog - tegen communisten - en in iedere oorlog heb je uitwassen en anarchie. Deze visie ligt ten grondslag aan een van de nog steeds meest verkochte geschiedenisboeken voor school, geschreven door Gonzalo Vial . Vial is advocaat, was een minister van Pinochet en schreef de historische inleiding van het mensenrechtenrapport dat de eerste democratische regering uitbracht. De militairen zijn bij Vial 'een macht die confrontaties kan voorkomen'. De staatsgreep was 'institutioneel', een volstrekt legale daad, om erger te voorkomen. Vial is noodgedwongen vaag en algemeen: hij heeft slechts twee pagina's (van de 257) over voor de laatste dertig jaar. Het is een probleem dat geschiedenisleraar Freddy Timmerman vaak tegenkomt in teksten van rechtse historici. 'Ik vind ze onbetrouwbaar en veel ideologischer dan die van links'. Sleutelelementen als de massale martelingen, de rol van Pinochets geheime diensten of de Amerikaanse interventie, ontbreken vaak in deze geschriften. Dat, en niet de schending van mensenrechten, blijken de 'nieuwtjes' te zijn waar Timmermans leerlingen het meest van onder de indruk zijn. 'Over mensenrechten weten ze dankzij de tv en de krant al heel veel'. In een poging het taboe van de hedendaagse geschiedenis te slechten, kwam het ministerie van Onderwijs vorig jaar met een nieuw leerplan. Pluriformiteit, weten dat er meerdere standpunten bestaan, is het uitgangspunt. Zo worden de leerlingen op pad gestuurd om materiaal te verzamelen over de socialistische beweging, Allendes regering en het Vicariaat van de Solidariteit, de belangrijkste mensenrechtenorganisatie tijdens Pinochets regime. De van Pinochet geërfde Hoge Onderwijsraad, een college met militairen dat de ideologische inhoud van leerplannen moet controleren, ging akkoord. 'Ze hadden het niet in de gaten', gelooft Jacqueline Gysling, verantwoordelijk bij het ministerie voor het leerplan. Maar toen het bijbehorende geschiedenisboek in juni voor het eerst opdook in schooltassen en op bureaus, brak de hel los. Ouders protesteerden. Rechtse politici beschuldigden het ministerie van manipulatie en historische fouten. Hun belangrijkste bezwaren: er was niet gemeld dat marxisten zoals Allende desnoods met geweld hun doel (het socialisme) wilden bereiken. En zij hadden de staatsgreep afgeschilderd als ondemocratisch. Senator Hernan Larrain van de rechtse partij UDI eiste dat de laatste dertig jaar uit het boek zou worden geschrapt. Het gaat immers over 'gebeurtenissen waarover nog steeds een serieus debat gaande is over hoe zij werkelijk geïnterpreteerd moeten worden'. Volgens politicoloog Ricardo Israël is het debat logisch en verre van uniek. 'Frankrijk heeft er ook jaren over gedaan om in het gerede te komen met de collaborateur Pétain. ' Het werkelijke probleem is in zijn ogen dat jongeren niet geïnteresseerd zijn in politiek en dat ouders, door de emoties van het verleden, alle debat met wantrouwen gadeslaan. Minister Mariana Aylwin, dochter van Chili's eerste democratische president na Pinochet, heeft aangekondigd dat de geschiedenisboeken niet gewijzigd zullen worden. Leerplanontwikkelaar Gysling onderstreept: 'Iedere school kan boeken naar eigen keus gebruiken.' Christian Antonio Galdames laat het koud. 'Er is niemand bij ons in de klas die iets over Pinochet wil horen.' En een van zijn maten: 'Voor mijn part blazen ze hem gewoon op. Net als die terroristen in Spanje doen.' |
|||||||||||
 |
|||||||||||
 |
|||||||||||
|
|||||||||||
|
|||||||||||
|
